Trong thực tế, không ít trường hợp sau khi đã lập di chúc, người để lại tài sản có sự thay đổi về ý chí, hoàn cảnh gia đình hoặc tình trạng tài sản nên muốn điều chỉnh nội dung đã định đoạt trước đó. Từ đó phát sinh câu hỏi: khi lập di chúc mới có cần thực hiện thủ tục hủy bỏ di chúc cũ hay không?
Đây là vấn đề pháp lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực của di chúc và quyền lợi của những người thừa kế. Dưới đây là phân tích cụ thể theo quy định pháp luật hiện hành.
Quyền lập, sửa đổi và thay thế di chúc của cá nhân
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, lập di chúc là quyền nhân thân của cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Người lập di chúc có toàn quyền quyết định nội dung di chúc, bao gồm việc chỉ định người thừa kế, phân chia tài sản hoặc truất quyền hưởng di sản của người khác.
Để di chúc có giá trị pháp lý, việc lập di chúc phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể: người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung và hình thức của di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
Đáng chú ý, theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập bất cứ lúc nào. Đây là quyền tuyệt đối nhằm đảm bảo ý chí của người để lại tài sản luôn được tôn trọng.
Lập di chúc mới có cần hủy di chúc cũ không?
Căn cứ quy định pháp luật nêu trên, người lập di chúc không bắt buộc phải thực hiện thủ tục hủy bỏ di chúc cũ khi lập di chúc mới.
Cụ thể, khoản 3 Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
Trường hợp người lập di chúc thay thế di chúc bằng một bản di chúc mới, thì di chúc trước đó đương nhiên bị hủy bỏ.
Bên cạnh đó, theo khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, nếu tồn tại nhiều bản di chúc liên quan đến cùng một tài sản, thì bản di chúc được lập sau cùng sẽ có hiệu lực pháp lý. Điều này đồng nghĩa với việc các bản di chúc trước đó sẽ không còn giá trị áp dụng.
Như vậy, về nguyên tắc, khi một người đã lập di chúc mới thì không cần thực hiện thêm thủ tục hủy bỏ di chúc cũ, bởi hiệu lực pháp lý sẽ tự động được xác định theo thời điểm lập di chúc.
Có nên thực hiện thủ tục hủy bỏ di chúc đã công chứng?
Mặc dù pháp luật không bắt buộc, tuy nhiên trong một số trường hợp, việc chủ động hủy bỏ di chúc đã được công chứng vẫn được khuyến nghị nhằm tránh phát sinh tranh chấp sau này.
Theo quy định tại Luật Công chứng 2024, người lập di chúc có quyền yêu cầu công chứng việc hủy bỏ di chúc nếu có nhu cầu. Việc này giúp:
– Xác lập rõ ràng ý chí thay đổi của người lập di chúc;
– Tránh nhầm lẫn khi tồn tại nhiều bản di chúc;
– Hạn chế tranh chấp giữa những người thừa kế.
Đặc biệt, nếu bản di chúc trước đó đang được lưu giữ tại tổ chức hành nghề công chứng, người lập di chúc nên thông báo hoặc thực hiện thủ tục hủy bỏ để đảm bảo thông tin được cập nhật chính xác.
Thẩm quyền và thủ tục hủy bỏ di chúc
Người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng việc hủy bỏ di chúc tại bất kỳ Văn phòng công chứng hoặc Phòng công chứng nào, không bắt buộc phải thực hiện tại nơi đã công chứng trước đó.
Khi thực hiện thủ tục, người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ cơ bản như:
– Bản chính di chúc đã được công chứng trước đó (nếu có);
– Giấy tờ tùy thân còn giá trị sử dụng (CCCD/CMND/Hộ chiếu);
– Giấy tờ liên quan đến tài sản (nếu cần thiết);
– Phiếu yêu cầu công chứng theo quy định.
Công chứng viên sẽ kiểm tra năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện của người yêu cầu trước khi tiến hành công chứng văn bản hủy bỏ di chúc.
Thời gian giải quyết
Theo quy định của Luật Công chứng 2024, thời gian giải quyết công chứng thông thường được thực hiện trong ngày làm việc; trường hợp hồ sơ phức tạp cần xác minh thì có thể kéo dài nhưng không quá thời hạn luật định.
Kết luận
Từ các quy định pháp luật hiện hành có thể khẳng định:
Người lập di chúc không bắt buộc phải hủy bỏ di chúc cũ khi lập di chúc mới, bởi bản di chúc mới sẽ tự động thay thế và làm mất hiệu lực của bản cũ.
Tuy nhiên, để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và hạn chế tranh chấp về sau, người lập di chúc nên cân nhắc việc thực hiện thủ tục hủy bỏ di chúc đã công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng.
Nếu Quý khách hàng cần tư vấn hoặc thực hiện lập di chúc, sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc, vui lòng liên hệ Văn phòng công chứng Trần Thanh Hải để được hỗ trợ nhanh chóng, đúng quy định pháp luật.
